Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska

1. Historia Wydziału
Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska (WBiIŚ) powstał w 1945 roku (wtedy pod nazwą Wydział Budownictwa z oddziałami: Lądowo-Wodnym i Architektury), jako trzeci w ówczesnej Szkole Inżynierskiej, poprzedniczce Politechniki Poznańskiej.
Początki kształcenia w zakresie budownictwa na Politechnice Poznańskiej sięgają początków istnienia polskiej uczelni technicznej w Poznaniu, chociaż przez cały okresu międzywojennego dwudziestolecia i wcześniej Wielkopolska nie miała uczelni technicznej
z wydziałami budownictwa i architektury.

Budynek Rektoratu Politechniki Poznańskiej po 1919 roku

Polacy z tych ziem podejmowali studia na politechnikach w Berlinie–Charlottenburgu, Warszawie, Lwowie oraz na Politechnice w Gdańsku. Istniała natomiast w tym okresie mająca wysoki poziom dydaktyczny średnia szkoła budowlana pod nazwą Państwowa Szkoła Budownictwa w Poznaniu. To właśnie ówcześni wykładowcy, wybitni inżynierowie budownictwa i architekci zapewniali wysoki poziom dydaktyczny tej szkole tacy jak: Lucjan Ballenstedt, Adam Ballenstedt, Franciszek Thomas, Jan Zaus, Stefan Szuman, Lucjan Weichert, Roman Kozak i inni.
Jak wynika z dokumentów i wspomnień, naukowy i dydaktyczny rozwój powołanej w 1919 roku Państwowej Wyższej Szkoły Budowy Maszyn w Poznaniu oraz poziom prezentowany przez Państwową Szkołę Budownictwa w Poznaniu (nazwa z 1918 roku, zał. pod koniec wieku XIX jako Szkoła Budowlana z wydziałem drogowym), a także potrzeby gospodarki Polski Zachodniej sprawiły, że w okresie międzywojennym dążono do utworzenia w Poznaniu trzeciej polskiej uczelni politechnicznej z sekcją budowlaną. Mianowicie w roku 1921 inżynierowie budownictwa oraz architekci Stowarzyszenia Inżynierów i Architektów opracowali „Memoriał w sprawie założenia politechniki w Poznaniu”. Inicjatywa ta jednak nie została pomyślnie zakończona.
W roku 1937 inicjatywa powołania Politechniki Poznańskiej została wznowiona. Dnia 19 czerwca 1937 roku w Izbie Przemysłowo-Handlowej w Poznaniu odbyło się posiedzenie Komitetu Organizacyjnego. Niestety także inicjatywa z 1937 roku okazała się nieskuteczna. Według rozpowszechnianych w Poznaniu opinii ministerstwo przyrzekło powołanie w Poznaniu politechniki w 1941.
Niestety wybuch II wojny światowej przeszkodził w realizacji tego zamierzenia. Jednak myśl o potrzebie powołania w Poznaniu wyższej uczelni technicznej nurtowała środowisko poznańskie nawet w okresie okupacji.
Zniszczenia powojenne Poznania, Wielkopolski oraz Ziem Odzyskanych były dodatkowymi impulsami do utworzenia w Poznaniu wyższej uczelni technicznej
z wydziałami budownictwa i architektury.
Jak wspomina Piotr Zaremba, 23 lutego 1945 r. o godz. 1100 odbyło się pierwsze oficjalne posiedzenie Komitetu Organizacyjnego Politechniki Poznańskiej.
Na posiedzeniach Komitetu Organizacyjnego rozpatrywano alternatywne koncepcje powołania uczelni technicznej w Poznaniu. Pierwsza z nich przewidywała powołania uczelni technicznej na bazie istniejących w Poznaniu przed wojną Państwowej Wyższej Szkoły Budowy Maszyn i Elektrotechniki oraz Państwowej Szkoły Budownictwa. Natomiast druga koncepcja przewidywała utworzenie kilku wydziałów technicznych przy Uniwersytecie Poznańskim. Za niezbędne uznano powołanie wydziałów: architektury, inżynierii lądowo-wodnej, mechaniczno-elektrotechnicznego oraz chemii. Dnia 24 marca Piotr Zaremba wyjechał do Warszawy w celu ubiegania się u najwyższych władz o zgodę na utworzenie
w Poznaniu uczelni technicznej. Korzystając z nadarzającej się okazji 26 marca 1945 P. Zaremba udał się także do Biura Ziem Zachodnich przy Prezydium Rady Ministrów, gdzie uzyskał pierwsze informacje o planowanej strukturze i podziale „Ziem Odzyskanych”. Następnego dnia 27 marca 1945 roku odwiedził Biuro Planowania i Odbudowy przy Prezydium Rady Ministrów, gdzie zgłosił chęć objęcia, na nowych terenach, placówki związanej z „planowaniem regionalnym”. Dzień później, 28 marca 1945 otrzymał nominację
i został „Delegatem Biura Odbudowy i Planowania przy Prezydium Rady Ministrów na rejon Pomorza Szczecińskiego”.
Podkreślić należy, że w Komitecie Organizacyjnym Politechniki Poznańskiej wiodąca rolę odgrywali inżynierowie budownictwa i architekci: Lucjan Ballenstedt, Ignacy Kaczmarek, Roman Kozak, Zbigniew Zieliński oraz wspominany Piotr Zaremba (późniejszy pierwszy prezydent miasta Szczecina, profesor Politechniki Szczecińskiej) stanowiący podstawową kadrę nowego Wydziału Budownictwa.

Prof. Piotr Zaremba (Politechnika Szczecińska, 1969)

Kiedy Dekretem Ministerstwa Oświaty z dniem 3 września 1945 r. powołano Szkołę Inżynierską w Poznaniu, w jej ramach utworzono trzeci wydział (po wydziałach: Mechanicznym zał. 1919 i Elektrycznym zał. 1930), a mianowicie: Wydział Budownictwa
z Oddziałem Lądowo-Wodnym oraz Oddziałem Architektury.
Pierwszym dziekanem Wydziału Budownictwa został profesor Roman Kozak (członek Komitetu Organizacyjnego Politechniki Poznańskiej, do roku 1939 wykładowca
w Państwowej Szkole Budownictwa w Poznaniu). Początkowo Wydział mieścił się
w budynkach po Wyższej Królewskiej Szkole Budowy Maszyn oraz w budynku byłego liceum Bergera przy ul. Strzeleckiej w Poznaniu.
W pomieszczeniach tych mieściło się kilka wydziałów w związku z czym podjęto inicjatywę dotyczącą pozyskania terenów pod rozbudowę Politechniki i Kampusu na prawym brzegu Warty na terenie byłego Fortu Rauha. Pierwszym obiektem oddanym w 1954 r. był budynek Wydziału Budownictwa Lądowego. Historię terenu pofortowego zamieszczono
w oddzielnym opracowania.

Prof. Roman Kozak, pierwszy Dziekan Wydziału, Rektor Politechniki Poznańskiej, pierwszy Dyrektor Instytutu Technologii i Konstrukcji Budowlanych

Lokalizacja obiektów Politechniki Poznańskiej na prawym brzegu Warty na terenie byłego Fortu Rauha

 

Fort – widok z wnętrza w stronę Katedry ( ok. 1925)

 

Pierwszy powojenny nowy budynek Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Poznaniu – 1954 r., w pobliżu fosy byłego Fortu Rauha

Budynek Wydziału Budownictwa i Inżynierii Środowiska – widok obecny

W początkowym okresie istnienia w ramach Wydziału Budownictwa utworzono trzy sekcje dydaktyczne:

  • sekcję konstrukcyjno-budowlaną,
  • sekcję drogowo-mostową oraz
  • sekcję wodno–melioracyjną.

Wobec niepowodzenia starań o zaangażowanie w Poznaniu profesorów z Politechniki Lwowskiej czy Politechniki Warszawskiej, kadra nauczycieli akademickich Wydziału Budownictwa w początkowym okresie oparta była na doświadczonych wykładowcach Państwowej Szkoły Budownictwa w Poznaniu oraz na wykładowcach przedmiotów budowlanych na Wydziale Rolniczo-Leśnym Uniwersytetu Poznańskiego.
W roku 1948 z inicjatywy Romana Kozaka na Wydziale Budownictwa powstała Stacja Doświadczalna i Laboratorium Badania Materiałów Budowlanych, w której wykorzystano między innymi urządzenia laboratorium ówczesnej Państwowej Szkoły Budownictwa w Poznaniu (obecnie pod nazwą Zespól Szkół Geodezyjno-Drogowych im. Rudolfa Modrzejewskiego w Poznaniu).

Z Wydziałem Budownictwa związanych było w tym okresie łącznie 56 nauczycieli.
W roku 1949 na Oddziale Lądowo-Wodnym Wydziału Budownictwa istniało 9 zakładów i laboratorium (z kierownikami):

  • Zakład Budownictwa Ogólnego (prof. zw. dr inż. Roman Kozak),
  • Zakład Budownictwa Stalowego (prof. nadzw. dr inż. Tadeusz Kozłowski),
  • Zakład Konstrukcji Żelbetowych (z-ca prof. mgr inż. Franciszek Thomas),
  • Zakład Budowy Dróg i Robót Ziemnych (mgr inż. Stanisław Morawski),
  • Zakład Dróg Żelaznych (mgr inż. Wacław Rubczak),
  • Zakład Budowy Mostów (prof. nadzw. mgr inż. Lucjan Ballenstedt),
  • Zakład Badania Gruntów i Fundamentów (prof. nadzw. mgr inż. Jerzy Orzechowski),
  • Zakład Miernictwa (mgr inż. Zdzisław Mann),
  • Zakład Geologii i Petrografii (mgr inż. Tadeusz Buryan),
  • Laboratorium Budownictwa Wodnego (dr inż. Julian Lambor).

W kwietniu 1950 roku nastąpiło przekształcenie Wydziału Budownictwa na dwa odrębne wydziały: Wydział Inżynierii (1950- 1952) oraz Wydział Architektury (1950-1954).
W roku 1952 i następnych nastąpiły kolejne reorganizacje. Od sierpnia 1952 roku wrócono do nazwy Wydział Budownictwa, a marcu 1954 roku zlikwidowano Wydział Architektury.
Istniejące w ramach Wydziału Budownictwa zakłady zostały przekształcone w 8 katedr
(z kierownikami), a mianowicie:

  • Katedrę Historii Architektury Polskiej i Powszechnej (mgr inż. arch. Zbigniew Zieliński),
  • Katedrę Statyki i Wytrzymałości Materiałów (z-ca prof. mgr inż. Franciszek Thomas),
  • Katedrę Projektowania Miejskiego (mgr inż. Kazimierz Ulatowski),
  • Katedrę Budownictwa Miejskiego (mgr inż. Stanisław Jakimowicz),
  • Katedrę Planowania Miast i Osiedli (prof. mgr inż. Władysław Czarnecki),
  • Katedrę Rysunku Odręcznego (mgr szt. Erwin Elster),
  • Katedrę Kosztorysowania (mgr inż. Jan Drews),
  • Katedrę Geometrii Wykreślnej i Perspektywy (prof. nadzw. dr Wiktor Jankowski).

Istotny dla rozwoju gospodarczego brak kadry inżynierskiej na naszym terenie sprawił, że Minister Oświaty decyzją z dnia 2 maja 1950 roku powołał także w Poznaniu Wieczorową Szkołę Inżynierską Naczelnej Organizacji Technicznej z trzema wydziałami, w tym także Wydziałem Inżynierii Lądowej i Wodnej (z działami: komunikacyjnym, budowlanym oraz wodno- melioracyjnym); Wieczorowa Szkoła Inżynierska NOT decyzją ministra została włączona w 1955 roku do struktur powstałej w tym roku Politechniki Poznańskiej.
Istotny dla rozwoju gospodarczego brak kadry inżynierskiej na naszym terenie sprawił, że Minister Oświaty decyzją z dnia 2 maja 1950 roku powołał także w Poznaniu Wieczorową Szkołę Inżynierską Naczelnej Organizacji Technicznej z trzema wydziałami, w tym także Wydziałem Inżynierii Lądowej i Wodnej (z działami: komunikacyjnym, budowlanym oraz wodno- melioracyjnym).Wieczorowa Szkoła Inżynierska NOT decyzją ministra została włączona w 1955 roku do struktur powstałej w tym roku Politechniki Poznańskiej.
Należy także odnotować, że bezpośrednio po zakończeniu działań wojennych nastąpiła eksplozja działalności stowarzyszeniowej inżynierów budowlanych i pracowników szkoły oraz studentów. Działała wówczas w Poznaniu „Strzecha” Korporacja Budowniczych Poznańskich, prekursorka Izby Inżynierów Budownictwa, a na terenie uczelni m.in.: Bratnia Pomoc, ZAMP, Koło Lądowców, Koło Architektów, Inżynierska Spółdzielnia Pracy, Chór Akademicki.

Zdjęcie członków „Strzechy” – Korporacji Budowniczych Poznańskich z 1948 r.
Siedzą w pierwszym rzędzie od lewej: K. Kaczmarek, B. Kempa, J. Domeracki, K. Offierski, R. Sławski, M. Garstecki, L. Ballenstedt, M. Andrzejewski, Cz. Szyperski, Wł. Szmyt, J. Cieśnik, L. Kotecki

Kopie legitymacji studenta Bolesława Nowakowskiego z 1946 roku

We wrześniu 1955 roku Uchwałą Rady Ministrów z dnia 3.09.1955 Szkoła Inżynierska została przemianowana na uczelnię akademicką – Politechnikę Poznańską.
W roku 1956 wydział zmienił nazwę na Wydział Budownictwa Lądowego.
W latach 50. w ramach systemu gospodarstw pomocniczych działały: Zakład Badawczy Budownictwa (Roman Kozak) oraz Zakład Badań i Ekspertyz Technicznych (Bolesław Orgelbrand). W następnych latach 1957–1964 sieć gospodarstw pomocniczych pojawiła się także przy innych katedrach wydziału.
W roku 1958 na Wydziale Budownictwa Lądowego Politechniki Poznańskiej utworzono Katedrę Technologii Wody i Ścieków. W 1964 r. wprowadzono nowy kierunek studiów – inżynierię sanitarną. W tym samym roku powołano Oddział Inżynierii Komunalnej. W skład Oddziału weszły cztery katedry: Technologii Wody i Ścieków, Techniki Sanitarnej, Budownictwa Wiejskiego, Urbanistyki i Planowania Przestrzennego.
W 1970 Wydział Budownictwa Lądowego przeżywał kolejną reorganizację w związku z wprowadzeniem w szkolnictwie wyższym struktury instytutowej. W tym roku na Wydziale Budownictwa Lądowego utworzono trzy instytuty, a mianowicie:

  • Instytut Technologii i Konstrukcji Budowlanych (prof. dr inż. Roman Kozak),
  • Instytut Inżynierii Lądowej (prof. dr inż. Jan Sysak),
  • Instytut Inżynierii Komunalnej (doc. dr inż. Bernard Rzeczyński),

W latach 1972-78 w ramach Wydziału istniał również Oddział Architektury przekształcony w 1978 roku w Instytut Architektury i Planowania Przestrzennego (prof. Roman Tunikowski). W 1974 r. Instytut Inżynierii Komunalnej przemianowano na Instytut Inżynierii Środowiska.
Powołanie instytutów w 1970 roku spowodowało koncentrację rozproszonego w katedrach sprzętu badawczego i stopniową budowę dużych laboratoriów badawczych (m.in. środowiskowego laboratorium inżynierii lądowej), co z kolei umożliwiło intensywny rozwój badań naukowych, w tym elementów w skali naturalnej. Nastąpił także ilościowy
i jakościowy rozwój kadry.

Podpisanie umowy z przemysłem (1968) siedzą od lewej: Janusz Ratajczak, prof. Wiktor Jankowski, prof. Roman Kozak, prof. Bolesław Nowakowski

Po kolejnych zmianach organizacyjnych rozszerzono zakres usług dydaktycznych
i przyjęto nową nazwę Wydziału, tj. Wydział Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska (1993), a w roku 2007 obecną, tj. Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska.

W latach 1945-2015 Wydziałem kierowali:
prof. zw. dr inż. Roman Kozak (1945-1951)
prof. nadzw. mgr inż. Władysław Czarnecki (1951-1953)
prof. nadzw. dr Wiktor Jankowski (1953-1960), (1962-1969)
prof. nadzw. dr Stanisław Kołaczkowski (1960-1962)
prof. nadzw. dr hab. inż. Andrzej Stefański (1969-1971)
doc. dr hab. inż. Romuald Świtka (1971-1977)
prof. nadzw. dr hab. inż. Andrzej Ryżyński (1977-1981)
doc. dr inż. Marian Krzysztofiak (1981-1987)
doc. dr hab. inż. Witold Wołowicki (1987-1990)
prof. nadzw. dr hab. inż. Edward Szczechowiak (1990-1996)
prof. dr hab. inż. Halina Koczyk (1996-2002)
prof. dr hab. inż. Józef Jasiczak (2002-2008)
prof. dr hab. inż. Janusz Wojtkowiak (od 2008 – 2016)
prof. dr hab. inż. Tomasz Mróz (od 2016)

2. Dydaktyka
W pierwszych latach istnienia wydziału dydaktyka była związana z kształceniem kadr inżynierskich potrzebnych przy odbudowie Wielkopolski i innych regionów kraju ze zniszczeń wojennych. W latach 1945 – 1955 kształcono przede wszystkim na dziennych 3 i 4 – letnich studiach inżynierskich z zakresu: – architektury, – budownictwa lądowego, – dróg i lotnisk, – mostów i konstrukcji, – budownictwa wodnego, – komunikacji, – techniki sanitarnej; a także 3,5 i 4–letnich wieczorowych i zaocznych studiach inżynierskich z zakresu:

  • budownictwa lądowego (konstrukcje budowlane, budownictwo ogólne, budowle przemysłowe),
  • inżynierii sanitarnej (wodociągi i kanalizacja, ogrzewnictwo i wentylacja, instalacje),
  • komunikacji (budowa dróg żelaznych, budowa dróg i ulic, mosty mniejsze).

 

Profesorowie i pierwsi absolwenci Wydziału Budownictwa Lądowego

Siedzą od lewej: inż. Jerzy Brązert (szef Bratniaka), Wanda Małłek (pracownik dziekanatu), prof. Tadeusz Kozłowski (konstrukcje metalowe), prof. Lucjan Ballenstedt (mechanika budowli), prof. Bolesław Orgerbland (rektor Wyższej Szkoły Inżynierskiej), prof. Roman Kozak (konstrukcje sprężone, pierwszy rektor Politechniki Poznańskiej), prof. Tadeusz Burjan (geologia), prof. Marian Andrzejewski (budownictwo przemysłowe), dr Wiktor Jankowski (geometria wykreślna, późniejszy wielokrotny dziekan wydziału i rektor Politechniki Poznańskiej). Stoją: piąty od lewej student Bolesław Nowakowski (późniejszy profesor).

W latach 1955-1970 wydział kształcił na kierunku budownictwo lądowe, rozszerzone
w l. 60. o budownictwo drogowe, w 1970 rozdzielone na dwa oddzielne kierunki.
W l. 70. było to już sześć kierunków: budownictwo, inżynieria środowiska, architektura, budownictwo lądowe, budownictwo drogowe, inżynieria sanitarna – ze specjalnościami.
W l. 80. utrzymano trzy podstawowe kierunki: budownictwo, inżynieria środowiska i architektura – ze specjalnościami.
W 1993 rozszerzono architekturę o urbanistykę. Stan ten utrzymał się do roku 1999, kiedy wydzielił się Wydział Architektury. Wydział macierzysty utrzymał dwa podstawowe kierunki kształcenia: budownictwo z sześcioma specjalnościami oraz inżynierię środowiska dwoma specjalnościami; od 1999 kierunek budownictwo prowadzony jest również w Zamiejscowym Ośrodku Dydaktycznym w Kaliszu.
Po powołaniu Politechniki Poznańskiej, czyli od 1955 roku, do roku 2006, realizowano następujące formy studiów:
4,5 i 5– letnie dzienne studia magisterskie,
3, 3,5 i 4–letnie dzienne studia inżynierskie,
2, 2,5–letnie uzupełniające wieczorowe studia magisterskie i 6–letnie wieczorowe studia magisterskie,
4, 4,5 i 5 – letnie wieczorowe studia inżynierskie,
2 – letnie uzupełniające zaoczne studia magisterskie i 6 – letnie zaoczne studia magisterskie,
4,5 i 5 – letnie zaoczne studia inżynierskie,
w specjalnościach: architektura, konstrukcje budowlane, budownictwo ogólne i przemysłowe, drogi kołowe (DUL), drogi żelazne, wodociągi i kanalizacje, urządzenia cieplne i zdrowotne (inżynieria środowiska), mosty, budowa i eksploatacja autostrad;
ponadto prowadzono w kilku specjalnościach: studia podyplomowe (od 1971) i studia doktoranckie (od 1970).
Od roku akademickim 2006/2007 na wydziale prowadzi się, zgodnie z Deklaracją Bolońską, kierunki i specjalności w systemie trójstopniowym:
– studia pierwszego stopnia, tj. inżynierskie (stacjonarne – 3,5 letnie i niestacjonarne
5 letnie),

  • studia drugiego stopnia, tj. magisterskie (stacjonarne – 1,5 letnie i niestacjonarne 2 – letnie),
  • studia trzeciego stopnia, tj. doktoranckie (stacjonarne i niestacjonarne).

W roku akademickim 2014/2015 wydział oferuje studentom dwa kierunki, żywotne dla gospodarki i społecznego egzystowania: budownictwo i inżynieria środowiska, z następującymi specjalnościami i profilami dyplomowania.
1. Kierunek: Budownictwo:
Studia stacjonarne I stopnia – bez specjalności
Studia stacjonarne II:

  1. drogi i autostrady
  2. drogi kolejowe
  3. konstrukcje budowlane
  4. mosty i budowle podziemne
  5. technologia i organizacja budownictwa

oraz specjalności w języku angielskim: Structural Engineering oraz Construction Technology Management.
Studia niestacjonarne I stopnia – bez specjalności
Studia niestacjonarne II stopnia:

  1. budownictwo komunikacyjne
  2. konstrukcje budowlane i inżynierskie
  3. technologia i organizacja budownictwa

2. Inżynieria środowiska
Studia stacjonarne I stopnia – bez specjalności
Studia stacjonarne II stopnia:

  1. zaopatrzenie w ciepło, klimatyzacja i ochrona powietrza
  2. zaopatrzenie w wodę, ochrona wód i gleby

Studia niestacjonarne I stopnia – bez specjalności
Studia niestacjonarne II stopnia:

  1. zaopatrzenie w ciepło, klimatyzacja i ochrona powietrza
  2. zaopatrzenie w wodę, ochrona wód i gleby

Studia III stopnia prowadzi się w zakresie: budownictwo a środowisko.
Studia podyplomowe obejmują następujący zakres:

  • budownictwo energooszczędne i pasywne oraz ocena energetyczna budynków
  • chłodnictwo i klimatyzacja
  • ogrzewnictwo, ciepłownictwo z auditingiem energetycznym
  • realizacja inwestycji celu publicznego oraz procedury FIBIC i Banku Światowego
  • sieci wodociągowe i kanalizacyjne, uzdatnianie wody i oczyszczenie ścieków
  • szacowanie wartości nieruchomości.

W okresie 1945-1955 dyplom inżyniera uzyskało blisko 1000 osób, a w latach 1956-2006 dyplomy inżyniera i magistra inżyniera uzyskało ponad 13 500 osób a w latach 2007-2015 – 5600 osób. Obecnie na wydziale kształci się prawie 3200 studentów na stacjonarnych
i niestacjonarnych studiach magisterskich i inżynierskich. Funkcjonują także studia doktoranckie z zakresu budownictwo i Środowisko, w których uczestniczy 85 doktorantów.

Uprawnienia
W 1964 roku wydział uzyskał uprawnienia do nadawania stopni doktora nauk technicznych
z zakresu budownictwa, inżynierii środowiska i architektury. Pierwszymi doktorami byli Tadeusz Biliński (1965), Henryk Bałuch (1966), Arnold Kawczyński (1966). Łącznie do 2008 roku wypromowano około 290 doktorów.
Wydział od 1977 roku ma uprawnienia do nadawania stopnia doktora habilitowanego nauk technicznych w dyscyplinie budownictwo, a od 2002 roku w dyscyplinie inżynieria środowiska. Pierwszymi doktorami habilitowanymi byli Bożysław Bogdaniuk (1978), Witold Wołowicki (1980) i Antoni Matysiak (1981).
Obecnie wydział posiada uprawnienia do nadawania stopni naukowych doktora i doktora habilitowanego nauk technicznych w dwóch dyscyplinach: budownictwo i inżynieria środowiska oraz prawo do wnioskowania o nadanie tytułu profesora w dziedzinie nauk technicznych.

3. Nauka, badania i współpraca z gospodarką
W początkowych latach istnienia wydziału działalność inżynierska miała większą wagę niż działalność ściśle naukowa. Także problematyka badawcza dotycząca uzyskiwania stopni naukowych miała silne związki z praktyką inżynierską.
Pragniemy tu wskazać na postaci trzech wybitnych profesorów, których sylwetki są najlepszym uzasadnieniem tej tendencji.
Szczególną aktywność wykazywał Lucjan Ballenstedt, który uczestniczył przy rozwiązywaniu inżynierskich problemów następujących obiektów: wieży Ratusza Poznańskiego (architektura Roger Sławski), Mostu Świętego Rocha w Poznaniu, mostu na Bernardynowie w Kaliszu, Mostu Królowej Jadwigi w Poznaniu, Katedry Poznańskiej, hal wystawowych na terenie MTP.

Prof. Ballenstedt – odbudowa mostu św. Rocha

Odbudowa hal wystawowych na terenie MTP, z lewej prof. Lucjan Ballenstedt,
z prawej student Bolesław Nowakowski

Wskazać należy także na działalność prof. dr hab. inż. Władysława Łańczaka (1925) od 1948 roku związanego z wydziałem, profesora Politechniki Poznańskiej, wybitnego specjalisty w dziedzinie konstrukcji budowlanych, projektanta, badacza i eksperta, autora 17 patentów i licznych publikacji, zasłużonego autora „Inżynierii i Budownictwa”, człowieka wielkiej pracowitości i skromności, wspaniałego wychowawcy kadr zawodowych i naukowych, człowieka prawego i koleżeńskiego, służącego bez reszty ludziom oraz nauce i technice w dyscyplinie budownictwo.

Fotografia wykonana w dniu 90. urodzin

Opisując początkowy okres kształtowania się problematyki badawczej wydziału należy podkreślić, iż profesorowie i wykładowcy jako bardzo doświadczeni przedwojenni inżynierowie i architekci silnie byli związani z odbudową zniszczonego Poznania i Wielkopolski.

Poszerzenie hali wagonów na terenie HCP Cegielski bez zatrzymywania produkcji ( projekt : Władysław Łańczak )

Władysław Czarnecki po powrocie z Wielkiej Brytanii opracowywał projekty odbudowy zaprojektowanego przez Niego przed 1939 rokiem Domu Żołnierza w Poznaniu oraz Biblioteki Raczyńskich przy Placu Wolności a także opracował rysunki robocze kościoła O. Dominikanów przy Al. Niepodległości (architektura Szyszko Bohusz). Wykonał także wiele projektów nowych budynków, m.in. budynku byłego Komitetu Wojewódzkiego PZPR przy ul. Święty Marcin (obecnie Collegium Historicum), jak i szereg budynków szkół podstawowych.

Prof. Władysław Czarnecki – Dziekan Wydziału w latach 1951-1953

Collegium Historicum – widok obecny

Bliskim współpracownikiem Lucjana Ballenstedta był w tym okresie Franciszek Thomas, specjalista z dziedziny konstrukcji żelbetowych. Uczestniczył m.in. przy odbudowie katedr gnieźnieńskiej i poznańskiej. Z odbudową Starego Rynku związany był Zbigniew Zieliński.

Pierwszy Kierownik Zakładu Konstrukcji Żelbetowych(1949-1952) – z-ca prof. mgr inż. Franciszek Thomas

Uchwała Prezydium Rządu z dnia 7 stycznia 1955 wprowadziła nowe zasady finansowania i rozliczania zleceń w szkołach wyższych. W Politechnice Poznańskiej powołana Komisję do spraw zleceń w której Wydział Budownictwa reprezentował Roman Kozak.
Utworzenie Politechniki Poznańskiej spowodowało ubieganie się pracowników o stopnie naukowe a także zapoczątkowało rozwój badań naukowych w dzisiejszym rozumieniu.
Przykładowa problematyka badawcza, ściśle związana od lat 50. z katedrami, dotyczyła następujących obszarów:

  • teoria, technologia i zastosowania betonów sprężonych
  • wytrzymałość elementów sprężonych, nowa technologia wstępnego sprężania elementów budowlanych, relaksacja napiętych strun i kabli
  • uogólnienia podstawowych twierdzeń mechaniki budowli, zastosowanie równań różnicowych, konstrukcje na podłożu sprężystym, problemy tłumienia drgań, elastooptyka, teoria płyt anizotropowych
  • prefabrykacja mostów drogowych, mosty składane typu Bailey’a, mechanika mostów
  • zachowania nawierzchni kolejowej ułożonej na podkładach strunobetonowych,
    ze szczególnym uwzględnieniem wpływu drgań dynamicznych na podtorze i nawierzchnię
  • metody wzmacniania podtorza i obudowa usuwisk.
  • geologiczno-inżynierskie problemy podłoża w Wielkopolsce
  • badanie nośności drogowych nawierzchni bitumicznych przy pomocy izotopów promieniotwórczych
  • badanie równości nawierzchni drogowej
  • teoria konsolidacji w zastosowaniu do oceny nośności nawierzchni ni podłoża gruntowego
  • studia nad geometrią dróg
  • chemia i biologia wody
  • uzdatnianie wody i oczyszczanie ścieków bytowych i przemysłowych.

Z tego okresu pochodzą najwcześniejsze publikacje pracowników Wydziału.

  1. Ballenstedt L.: Statyka konstrukcji budowlanych. Poznań, 1924.
  2. Ballenstedt L.: Wzory i tablice do obliczeń statycznych w budownictwie. Poznań, 1951. 
  3. Ballenstedt L.: Mechanika budowli. Poznań, 1954-1962, PWN, SIiPP, cz. 1 1954 ss. 246, cz. 2 1954 ss. 152, cz. 3 1956 ss. 199, cz. 4 1962 ss. 156.
  4. Ballenstedt L.: Analityczny sposób wyznaczania linii wpływu momentów przęsłowych belek ciągłych ujęty tabelarycznie. ZN PP, Budown. z. 1, 1956, s. 5-8.
  5. Biliński T.: Wpływ odkształcalności betonu na stan naprężenia w strunobetonowych
    w tarczach dwukierunkowo sprężonych. Arch. Inż. Ląd. PAN, t.14: 1968 z. 2 s. 261-275.
  6. Biliński T.: Stan naprężeń w żelbetowo sprężonych przekrojach zespolonych w procesie zachodzących zjawisk reologicznych. Poznań, 1972 WUPP, ss. 102, Rozprawy nr 48.
  7. Buryan T. J.: Geologia dla użytku studentów Szkoły Inżynierskiej w Poznaniu. Wyd. 3, Poznań 1946 ss.54.
  8. Czarnecki W.: Planowanie miast i osiedli (Poznań 1953-1966), Warszawa 1965-1970 PWN t. 1. Wiadomości ogólne. Planowanie przestrzenne, 1965 ss. 434, t. 2. Miejsce pracy i zamieszkania, 1965 ss. 798, t. 3. Krajobraz i tereny zielone, 1968 ss. 704, t. 4 Sieć komunikacji dalekiego zasięgu, 1970 ss. 730, t. 5 Sieć komunikacji miejskiej, 1970 ss. 851, t. 6 Region miejski 1964 ss. 522.
  9. Dembecki F.: Badania intensyfikacji przejmowania ciepła i oporów przepływu w rurze
    z wkładką śrubową. Arch. Bud. Maszyn PAN, t. 20: 1973 nr 4, s. 575-596.
  10. Dembecki F.: Intensyfikacja wymiany ciepła w skraplaczach płaszczowo-rurowych urządzeń chłodniczych. Chłodn. R. 2: 1967 z. 1, s. 8-11.
  11. Dembecki F.: Metoda określenia niedoboru ciepła przy ogrzewaniu dużych pomieszczeń, Ciepłown., Ogrzew., Wentyl. R 1:1969 nr 1 s. 23-25.
  12. Gałkowski A.: Urządzenia ochrony zdrowia i opieki społecznej w osadnictwie wiejskim na przykładzie wybranych powiatów województwa poznańskiego. Problematyka lokalizacji funkcji i układów przestrzennych. Poznań, 1972 WU PP, ss. 192, Rozprawy nr 52.
  13. Grabiec K.: Lekki beton konstrukcyjny z porowatego kruszywa wapiennego „Karsy”. Poznań, 1966, PWN ss. 140.
  14. Grabiec K.: Parametry technologiczne betonów lekkich z porowatych kruszyw wapiennych. Poznań, 1966, WU PP, ss. 134, Rozprawy nr 15.
  15. Grabiec K.: Wymiarowanie przekrojów żelbetowych i betonowych. Przegrody. Obliczenia. Wyd. 7, Łódź 1973, PWN ss. 479.
  16. Jankowiak W.: Stateczność stalowych słupów sprężonych. Poznań, 1965, WU PP ss. 117 Rozprawy nr 13
  17. Jankowiak W.: Analiza naprężeń normalnych w stalowych belkach wzmocnionych
    w fazie obciążeń. Inż. i Budown. 1968 nr 4 s. 137-143.
  18. Jankowski W.: Sur les zéros d’un polynôme centenant des paramètres arbitraires. Ann. pol. mathem., vol. 1, s. 33-53.
  19. Jankowski W.: Geometria wykreślna. Wyd. 2 popr., Warszawa, 1975, PWN ss. 271.
  20. Jarzyński F.: Odkształcenie płyt punktowo podpartych spowodowane usuwaniem się podpór na skutek podziemnej eksploatacji. Poznań, 1964, ss. 98.
  21. Jarzyński F.: Drgania nieustalone płyt sprężonych pod wpływem siły ruchomej. Poznań, 1972, WU PP, ss. 45, Rozprawy nr 49.
  22. Jasiewicz K.: Pewna postać funkcji ugięcia równoległobocznej płyty ortotropowej. ZN PP, Budown. ląd. Nr 12 (56), 1968, s. 3-14.
  23. Jasiewicz K.: Współczynnik tarcia bocznego w świetle teorii konsolidacji. Arch. Inż. Ląd., t. 16, 1970 nr 1, s. 173-186.
  24. Kołaczkowski S. T.: ph-Änderungen während der Oxydation von zerfälltem Fe(OH)2 mit Luftsauerstoff (współaut. A. Krause, P. Żurawski), Zeitschrift für Anorganische und Allgemeine Chemie, Bd. 326: 1963 H. 3-4, s. 209-215.
  25. Kołaczkowski S. T.: Über die Oxidation von Eisen (II)-Hydrogenkarbonatlösungen mit Luftsauerstoff (współaut. H. Byczyński), Zeitschrift für Anorganische und Allgemeine Chemie, Bd. 342: 1966, H. 1-2, s. 103-107.
  26. Kołaczkowski S. T.: Über künstliche Grundwasseranreicherung (współaut.
    S. Spandowska), Österreichische Wasserwirtschaft, Jhg. 24:1972, H. 11/12, s. 238-246.
  27. Kołaczkowski S. T.: L’influence de certaines substances toxiques, contenues dans les eaux d’egouts minicipaux, sur les bactèries Escherichia coli et Pseudomonas fluorescens (współaut. S. Spandowska, B. Łubieńska), Schweizerische Zeitschrift für Hydrologie, vol. 35: 1973 fasc. 2, s. 279-285.
  28. Kozak R. M.: Złącza konstrukcji drewnianych na wkładki zębate. ZN POW, Budown. nr 1., 1953, s. 37-38.
  29. Kozak R. M.: Strunobeton. Projektowanie i wykonawstwo. Warszawa 1954, Budown. i Archit., ss. 134.
  30. Kozak R. M.: Kablobeton. Wyd. 2, Poznań, 1958, PWN, ss. 379.
  31. Krzysztofiak M.: Strength and Deformability of Concrete under Simaltaneous Compression and Tension. Arch. Inż. Ląd. PAN, t. 16:1970, z. 1 s. 21-40.
  32. Krzysztofiak M.: O pewnych problemach związanych z badaniem wytrzymałości betonu przy równoczesnym ściskaniu i rozciąganiu w próbkach cylindrycznych. ZN PP, Budown. nr 5, 1964, s. 15-30.
  33. Krzysztofiak M.: Uwagi na temat hipotezy wytrzymałościowej dla betonu. ZN PP, Budown. z. 11, 1967, s. 87-97.
  34. Łańczak W.: O zanikaniu drgań swobodnych w pewnym układzie mechanicznym z nieliniowa wibroizolacją. Rozpr. inż. t. 18:1970, z. 1, s. 55-62.
  35. Łańczak W.: Wpływ nieliniowej wibroizolacji w pewnym układzie mechanicznym na amplitudę rezonansową. Arch. Inż. Ląd. PAN, t. 17:1971, z. 3, s. 477-487.
  36. Mejbaum Z.: Badania porównawcze nad oznaczaniem substancji ściekowych (współaut. S. Kołaczkowski). Gaz, Woda, R. 36: 1962 nr 8, s. 310-315.
  37. Mejbaum Z.: Der biochemische Sauerstoffverbrauch einiger organischer Stoffe (współaut. S. Kołaczkowski, S. Spandowska), Fortschriftte der Wasserchemie und ihrer Grenzgebiete, 1965, H. 3, s. 113-126.
  38. Nassalski Cz.: Ocena stanu i przydatności toru kolejowego w świetle najnowszych metod pomiaru i jego dkształceń. ZN PP, Budown. lądowe 1974, s. 20, rys. 20
  39. Nassalski Cz.: Niektóre zagadnienia z zakresu wytrzymałości polskich podkładów strunobetonowych stosowanych na PKP. WUPP, 1968, ss. 160, rys. 65, wykr. i tabl. 40, Rozprawy nr 33.
  40. Naszkiewicz A.: Metody badań hydrogeologicznych terenu ujęcia wody podziemnej oraz sposoby jej ujęcia. I Konf. nauk. WBL, 18.X-19.X.1963, Poznań, 1963, ss. 43.
  41. Nowakowski B.: Zastosowanie izotopów promieniotwórczych w technologii betonów dla przyspieszenia procesów twardnienia betonu oraz zwiększenia jego wytrzymałości na ściskanie i rozciąganie [w: Materiały z sympozjum, Zastosowanie izotopów w gospodarce narodowej krajów członkowskich RWPG], Warszawa 1964, ss. 14
  42. Nowakowski B.: Wpływ domieszek zarodników krystalizacyjnych zwykłych i napromieniowanych na przyrost twardnienia i niektóre cechy zapraw cementowych. Poznań, 1966, WU PP ss. 128, Rozprawy 16.
  43. Nowakowski B.: Influence of Penetrating Jonizing Radiation on the Curing of Grouts and Cement Mortars, Build. Sc., vol. 7: 1972, s. 271-275.
  44. Orzechowski J.: Badania nad nośnością krótkiego pala w wiązce (współaut. J. Przystański), Arch. Hydrotechn. PAN, t. 9: 1962, z. 3, s. 455-470.
  45. Orzechowski J.: Uproszczona metoda wyznaczania osiadań podłoża gruntu pod fundamentami budowli inżynierskich. Arch. Hydrotechn. PAN, t. 13: 1966, z. 2, s. 221-238.
  46. Piórecki S.: Normowanie i kosztorysowanie w budownictwie. Cz. 1. Normowanie, Poznań, 1971 WU PP ss. 121.
  47. Piórecki S.: Badania czasu pracy i wpływu jego dyspersji na wydajność produkcji w budownictwie. Poznań, 1973, WU PP ss. 91, Rozprawy nr 59.
  48. Przystański J.: Modelowe badania oporu tarcia na pobocznicy pala pogrążonego w piasku. ZN PP, Budown. 8, 1966, s. 211-244.
  49. Przystański J.: Wpływ zmiany zawilgocenia iłów plioceńskich na stateczność fundamentów na przykładzie awarii budynku mieszkalnego [w:] XVII Konf. Nauk. Komitetu Inżynierii PAN i Komitetu Nauki PZITB, Krynica 1971, s. 363-372.
  50. Ryżyński A.: Doświadczalne granice nieprawidłowości w układzie uzbrojenia ram żelbetowych. Arch. Inż. Ląd. PAN, t. 9: 1963, z. 2, s. 159-190.
  51. Ryżyński A.: Nośność graniczna żelbetowych belek ciągłych pracujących pod obciążeniem ruchomym. Poznań 1965 WU PP, ss. 125, Rozprawy nr 12
  52. Ryżyński A.: Obliczenie dopuszczalnego obciążenia użytkowego ustrojów żelbetowych na podstawie teorii  przegubów plastycznych. Arch. Inż. Ląd. PAN t. 12: 1966, z. 4, s. 491-505
  53. Rzeczyński B.: Optymalne warunki lokalizacji przestrzennej lotnisk komunikacyjnych krótkiego startu i lądowania w regionach miejskich na tle społecznej efektywności i krajowego transportu lotniczego w Polsce. Poznań 1968, WU PP, ss. 172, Rozprawy nr 42.
  54. Słoniński J.: Zasada generalnego wykonawcy w inwestycjach budowlanych. Poznań, 1971, WU PP ss. 152, Rozprawy 45.
  55. Stanisławski S.: Podstawy teorii sprężystości. Teoria i zadania. Poznań, 1963 PP, ss. 560.
  56. Stefański A.: Wpływ zamrożenia na podstawie właściwości zawilgoconych materiałów budowlanych na przykładzie gazobetonów. Poznań 1965 WU PP, ss. 153, Rozprawy nr 11.
  57. Stefański A.: Wytrzymałość zamrożonych gazobetonów zawilgoconych. Arch. Inż. Ląd. PAN, t. 11: 1965, z. 2, s. 203-233.
  58. Stefański A.: Technologia zmechanizowanych robót budowlanych. Warszawa, 1973, PWN, ss. 744.
  59. Sysak J.: Geologia inżynierska (współaut. J. Grubecki). Warszawa 1960, Arkady ss. 415.
  60. Sysak J.: Próba wyznaczania zależności między prędkością ruchu usuwiska a natężeniem opadów atmosferycznych. Warszawa 1961, WU PP, ss. 64.
  61. Świtka R.: Aproksymowana półprzestrzeń sprężysta jako model podłoża sprężystego. Poznań 1968 WU PP, ss. 94, Rozprawy nr 31.
  62. Świtka R.: Układ tarczowo-prętowy poddany działaniu sił masowych. Rozpr. inż. PAN, t. 16, 1968, z. 3, s. 319-344.
  63. Tomkowiak K.: Wytrzymałość betonu jako funkcja intensywności wibracji stosunku cementowo-wodnego i punktu piaskowego. Poznań, 1969, WU PP, ss. 128, Rozprawy nr 39.
  64. Ulatowski K.: Historia architektury powszechnej. Cz. 2, Poznań, 1953, PWN, ss. 183.
  65. Wandelt K.: Istota i rodzaje postępu technicznego. Poznań, 1960, PWN, ss. 161, Pr. Komis. Nauk. Społ. PTPN, t. 9, z. 1
  66. Wrześniowski K.: Wytrzymałość betonu na rozciąganie, przyczepność i rysy w elementach żelbetowych. Poznań, 1961 WU PP, ss. 141, Rozprawy nr 1.
  67. Wrześniowski K.: Wytrzymałość materiałów. Zarys teorii, przykłady, zadania. Praca zbior. pod red. K. W., Poznań, 1971, WU PP cz. 1, ss. 187, cz. 2 i 3, ss. 470.
  68. Zaus J. E.: Statyka budowli i wytrzymałość materiałów budowlanych. Z wykładu mechaniki technicznej I i II. Poznań, 1952, PWN, ss. 193, rys. ss. 45, WSI.
  69. Zaus J. E.: Budownictwo żelbetowe. Skrypty wykładów. Cz. 1-2, Poznań, 1953-1955, PWN, ss. 245, ss. 132, WSI.
  70. Zaus J. E.: Zasady technologii robót budowlanych. Roboty ziemne, murowe, betonowe i żelbetowe. Cz. 1-2, Poznań, 1959-1960 PP, ss. 161, ss. 127.
  71. Zimowski L.: Geneza i rozwój komunikacji pocztowej na ziemiach polskich. Warszawa 1972, WKiŁ, ss. 527, map 10.
  72. Zimowski L.: Zagadnienia urbanistyki i planowania regionalnego. Cz. 1-2, Poznań 1960, Zakł. Graf. PP, ss. 79, ss. 116.

    4. Rola „konferencji krynickich” w kształtowaniu ówczesnej problematyki badawczej

    Ważną rolę w kształtowaniu problematyki badawczej odegrały także w tym okresie coroczne „konferencje krynickie” będące z jednej strony przeglądem aktualnych osiągnięć naukowych uczelni i instytutów branżowych a z drugiej strony odpowiedzią na bieżące zapotrzebowanie przemysłu budowlanego. Z tego powodu konferencja była podzielona na dwie części: ogólną i problemową. Konferencja do końca lat 90. XX wieku miała silne oddziaływanie integracyjne środowisk naukowych z różnych ośrodków z szeroko rozumianym otoczeniem gospodarczym, w tym budowlanym.
    Za początek tych konferencji uznać należy pierwszy powojenny zjazd naukowo-techniczny zorganizowany w Gdańsku w 1949 r. pod znamiennym tytułem: „Zbliżamy naukę do placu budowy”. W latach 1951, 1952, 1953 Instytut Techniki Budowlanej zorganizował
    w Warszawie ogólnopolskie konferencje z zakresu: Technologii Betonu, Technologii Prefabrykacji, Technologii Konstrukcji Sprężonych w których uczestniczyły już wszystkie ośrodki naukowe w Polsce.
    Dużym impulsem dla ożywienia życia naukowego było powstanie w 1952 r. Polskiej Akademii Nauk i Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej oraz Komitetu Nauki PZIB, które
    w następnych latach wraz z ośrodkiem organizującym spotkania sprawowały patronat
    i organizację spotkań.
    Instytucje dały impuls do kolejnych spotkań w Karpaczu (1953), Międzyzdrojach (1955)
    i wreszcie po raz pierwszy w Krynicy (1956). Od tego czasu Krynica jest miejscem corocznych spotkań tych konferencji.

    Krynica 1969. Obrady w kinie Jaworzyna. Pierwszy rząd od prawej organizatorzy konferencji: prof. Bolesław Nowakowski, prof. Andrzej Ryżyński

    Instytucja konferencji nie miała i nie ma sztywnego regulaminu po to, by każdy ośrodek organizujący spotkania najczęściej przez dwa kolejne lata mógł wnieść pewnie inicjatywy
    i innowacje.
    Pierwsze konferencje krynickie trwały dwa tygodnie co wynikało także z ich towarzyskiego
    i edukacyjnego charakteru. Później były stopniowo skracane do jednego tygodnia, a obecnie trwają cztery dni.
    Dotąd odbyło się 61 konferencji krynickich a rekordzistami w ich organizacji były następujące środowiska:

    • Politechnika Krakowska – 9 spotkań,
    • Politechnika Wrocławska – 8 spotkań,
    • Politechnika Poznańska – 7 spotkań.

    Ośrodek poznański organizował konferencje krynickie w latach:

    • XV – 1969 (prof. R. Kozak, doc. J. Łempicki, doc. B. Nowakowski, doc. A. Ryżyński),
    • XVI – 1970 (prof. R. Kozak, doc. B. Nowakowski, doc. A. Ryżyński),
    • XVII – 1971 (prof. B. Nowakowski, doc. A. Ryżyński, doc. W. Jankowiak, dr M. Krzysztofiak),
    • XXIX – 1983 (prof. B. Nowakowski, prof. W. Jankowiak, doc. M. Krzysztofiak, doc. W. Wołowicki, dr K. Marcinkowski, inż. K. Ratajczak) część problemowa dotyczyła budownictwa mieszkaniowego,
    • XXX – 1984 (prof. B. Nowakowski, prof. W. Jankowiak, doc. M. Krzysztofiak, doc. W. Wołowicki, dr K. Marcinkowski, inż. K. Ratajczak),
    • XLIII – 1997 (prof. W. Wołowicki, prof. A. Ryżyński, prof. E. Szczechowiak, dr hab. A. Florkiewicz, dr hab. J. Jasiczak, dr A. Madaj, dr S. Janiński, dr hab. J. Bogucka, dr H. Bylka, dr hab. W. Buczkowski, mgr inż. L. Apanas) część problemowa dotyczyła inżynierii miejskiej i uzbrojenia terenu
    • XLIV – 1998 (prof. W. Wołowicki, prof. O. Kapliński, prof. A. Ryżyński, prof. E. Szczechowiak, dr hab. A. Florkiewicz, dr hab. J. Jasiczak, dr S. Janiński, dr A. Madaj, dr T. Błaszczyński, dr hab. W. Buczkowski) część problemowa dotyczyła remontów i modernizacji obiektów po powodzi.

    Krynica 1969, stoją od lewej: doc. Marian Krzysztofiak, prof. Andrzej Ryżyński, prof. Roman Kozak, doc. Włodzimierz Łęcki, prof. Bolesław Nowakowski

    Problematyka konferencji wywierała silny wpływ na prace naukowe (doktorskie, habilitacyjne), tematykę prac rozwojowych (PR5 – Problemy rozwoju budownictwa mieszkaniowego).
    W środowisku poznańskim istnieje grupa zagorzałych zwolenników konferencji, jej uczestnikami byli: prof. A. Ryżyński, prof. W. Wołowicki, prof. W. Łańczak,
    prof. B. Nowakowski.
    Powołanie instytutów w 1970 roku spowodowało koncentrację rozproszonego
    w katedrach sprzętu badawczego i stopniową budowę dużych laboratoriów badawczych (m.in. środowiskowego laboratorium inżynierii lądowej), co z kolei umożliwiło rozszerzenie problematyki badawczej i intensywny rozwój badań naukowych, w tym elementów w skali naturalnej. Nastąpił także ilościowy i jakościowy rozwój kadry.
    Podejmowano badania ważne dla gospodarki, objęte tzw. problemami resortowymi, węzłowymi i rządowymi. Przykłady problemów węzłowych to:

    • technologia gorącego formowania betonu
    • zastosowanie nowoczesnych i lekkich konstrukcji stalowych w budownictwie
    • opracowanie technologii i urządzeń do odsiarczania węgla i usuwania tlenków siarki
      z przemysłowych gazów odprowadzanych do atmosfery.

    Przykłady programów resortowych i rządowych to:
    -R 109 Ministra Budownictwa i PMB, a później Program Rządowy PR- 5 : Kompleksowy rozwój budownictwa mieszkaniowego – System SBM – 75 – technologia i organizacja robót betonowych.

    5. Współczesna działalność naukowo-badawcza
    Obszar działalności naukowo-badawczej wydziału obejmuje szerokie spektrum zagadnień badawczych począwszy od problemów materiałowych, poprzez zagadnienia z zakresu mechaniki stosowanej i komputerowego wspomagania projektowania, geodezję i geotechnikę, budowę obiektów przemysłowych, autostrad, dróg i mostów aż po problematykę ze sfery ochrony środowiska, przesyłania i oczyszczania wód i ścieków, ogrzewnictwa, klimatyzacji i wentylacji. Działalność badawcza koncentruje się w trzech instytutach.
    Instytut Konstrukcji Budowlanych prowadzi prace naukowo badawcze w zakresie:

    • statyki i dynamiki złożonych konstrukcji inżynierskich oraz ich współpracy z podłożem gruntowym i powietrzem,
    • badań teoretycznych i doświadczalnych procesów fizyko-mechanicznych w betonie,
    • organizacji produkcji budowlanej oraz inżynierii procesów budowlanych,
    • problematyki projektowania, modernizacji i wzmacniania oraz analiz termiczno-wilgotnościowych konstrukcji budowlanych,
    • mechaniki uszkodzeń i pękania materiałów,
    • badań teoretyczno-doświadczalnych układów stalowych i zespolonych stalowo-betonowych w skali naturalnej,
    • badania doświadczalne podatności węzłów ram stalowych wykonanych z profili cienkościennych,
    • badania numeryczne stateczności elementów wykonanych z przekrojów typu Sigma,
    • badania numeryczne rozkładu temperatur pożarowych w elementach stalowych obetonowanych,
    • badania numeryczne stateczności ogólnej belek zginanych z blachami czołowymi,
    • analiza statyczna i dynamiczna budynków wysokich usztywnionych ścianami lub trzonami,
    • modelowania pracy betonu w różnych warunkach obciążeniowo-środowiskowych,
    • nieliniowej analiza konstrukcji z uwzględnieniem degradacji, wrażliwości, optymalizacji,
    • nowoczesnych rozwiązań konstrukcji budownictwa przemysłowego.

    Instytut Inżynierii Środowiska swoją aktywnością naukową obejmuje:

    • badanie przepływów przez złożone kanały urządzeń ogrzewczych i wentylacyjnych, wymienników ciepła, przepływomierzy i elementów armatury;
    • wymianę ciepła w elementach wybranych urządzeń grzewczych i wentylacyjnych oraz konwekcję ciepła w elementach wymienników ciepła;
    • badania i modelowanie pola temperatury gruntu oraz gruntowych wymienników ciepła;
    • badania i analizę pracy elementów sieci i węzłów ciepłowniczych;
    • minimalno-energijne sterowanie systemami ogrzewczymi, wentylacyjnymi i klimatyzacyjnymi;
    • kształtowanie środowiska wewnętrznego dla potrzeb ludzi jak i dla wybranych technologii;
    • energooszczędne systemy ogrzewcze i klimatyzacyjne, modelowanie procesów cieplnych i przepływowych w budynkach i instalacjach, ochronę cieplną budynków i jej wpływ na zapotrzebowanie energii;
    • systemy i urządzenia ochrony powietrza, oczyszczania spalin i gazów odlotowych;
    • badania i analizę termicznej utylizacji odpadów drzewnych;
    • badania urządzeń i procesów w systemach wodociągowych i kanalizacyjnych, badania uderzeń hydraulicznych w magistralach wodociągowych;
    • modelowanie i optymalizację układów wodociągowych i kanalizacyjnych;
    • chemiczne i biologiczne podstawy inżynierii środowiska;
    • integrację metod fizyko-chemicznych, biochemicznych i informatycznych w inżynierii środowiska;
    • monitorowanie i modelowanie jakości wód, ochrona wód, testy toksyczności w ochronie i kontroli jakości wód;
    • reologia i transport hydrauliczny osadów pochodzących z oczyszczania wody i ścieków;
    • efektywne metody oczyszczania wody i ścieków;
    • unieszkodliwianie odpadów i rekultywacja gruntów;
    • zagadnienia niezawodności i ryzyka w inżynierii wodnej;

    Główne kierunki działalności naukowo-badawczej Instytutu Inżynierii Lądowej obejmują:

    • projektowanie, budowa i utrzymanie dróg samochodowych, autostrad, ulic, lotnisk, dróg kolejowych, węzłów komunikacyjnych, drogowych budowli inżynierskich; systemy wspomagające zarządzanie drogami;
    • technologia materiałów i nawierzchni drogowych; diagnostyka nawierzchni drogowych;
    • modelowanie i symulacja ruchu drogowego; inżynieria systemów transportu; podtorze i nawierzchnie kolejowe i tramwajowe;
    • modernizacja dróg kolejowych;
    • diagnostyka, wzmacnianie i przebudowa mostów;
    • stany graniczne nośności i użytkowania mostów;
    • obciążenia ponadnormatywne mostów; modele obliczeniowe konstrukcji inżynierskich; budowle podziemne;
    • geotechnika i geologia inżynierska;
    • mechanika gruntów i fundamentowanie, szczególnie fundamentowanie w złożonych warunkach geologiczno – inżynierskich;
    • geodezja inżynierska;
    • pomiary przemieszczeń i badania odkształceń budowli inżynierskich metodami geodezyjnymi i fotogrametrycznymi; kartograficzne zastosowanie fotogrametrii, teledetekcji i GIS.

    Do znaczących osiągnięć Wydziału można zaliczyć realizację następujących prac:

    • „Badania materiałów do budowy obiektów mostowych oraz nawierzchni drogowych” – autostrada A2,
    • „System wspomagania zarządzania siecią ulic miasta Poznania”
    • „Długotrwałe badania nawierzchni drogowych” na odcinku doświadczalnym w Poznaniu (1984-2004),
    • „Badanie i modelowanie ruchu w zastosowaniach inżynierskich na przykładzie projektu organizacji ruchu w centrum Poznania”,
    • „Projekt modernizacji podtorza stacji kolejowej – Górczyn”,
    • „Badania podtorza linii E-20 w obrębie miasta Poznania”,
    • „Programy badań i realizacja próbnych obciążeń obiektów mostowych na autostradzie A2″,
    • „Program modernizacji mostów w Centralnej Magistrali Kolejowej w celu dostosowania do ruchu pociągów z prędkością 200/250 km/h”,
    • Konsultacje i nadzory naukowe nad budową mostów i wiaduktów (most św. Rocha, most Dworcowy, mosty autostradowe przez rzekę Wartę),
    • „Dokumentacje geologiczno-inżynierskie dla: budowy garażu podziemnego w Poznaniu na Placu Wolności, Projekt wzmocnienia słabego podłoża pod nową nawierzchnię Placu Katedralnego na Ostrowie Tumskim, Wzmocnienie słabego podłoża pod ulicą Zawady w Poznaniu i obwodnicę Gniezna i Wągrowca,
    • „Studium warunków gruntowych na terenie miasta Poznania dla potrzeb oceny warunków posadowienia sieci wodociągowej i kanalizacyjnej”,
    • „Opracowanie metodyki identyfikacyjnej zmian terenowych na podstawie zdjęć lotniczych z wykorzystaniem programu ArcGIS Spatial Analyst”,
    • Stany graniczne konstrukcji zespolonych (nośność plastyczna, wpływy termiczne, wpływ zarysowania, zespolenia odcinkowe),
    • Energy conservation in Buildings and Community Systems” – „Retrofiting in Educational Buildings, temat realizowany we współpracy z International Energy Agency (IEA),
    • „Kompleksowa ocena jakości powietrza w województwie wielkopolskim, ze szczególnym uwzględnieniem aglomeracji poznańskiej” temat realizowany we współpracy Wojewódzkim Inspektoratem Ochrony Środowiska w Poznaniu,
    • „Badania na pilotowej oczyszczalni ścieków w COŚ m. Poznania” temat realizowany we współpracy z przedsiębiorstwem AQUANET Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu,
    • „Badania dotyczące betonów ultrawysokowartościowych (Ultra High Performence Concrete) oraz betonów modyfikowanych żużlami pomiedziowymi o wysokiej odporności na promieniowanie ” (w fazie patentowania),
    • „Projektowanie konstrukcji stalowych i zespolonych z uwzględnieniem warunków pożarowych. Badania w ramach europejskiego programu DIFISEK+ finansowanego przez Researcg Found for Coal and Steel (RFCS)”.
      Zrealizowane zagadnienia:

      • Oddziaływania termiczne i mechaniczne oraz odpowiedź termiczna i mechaniczna konstrukcji,
      • Opracowanie oprogramowania dla inżynierii bezpieczeństwa pożarowego,
      • Opracowanie przykładu dla normy PN-EN 1991-1-2: Pożar strefowy.
    • ”Europejski Program ESE: Economics of Steel Framed Buildings in Europe”.
      Zrealizowane zagadnienia (5 work packages):

      • Identifying and agreeing the parameters influencing building costs,
      • Developing a methodology for global cost estimation of buildings,
      • Identifying exemplar buildings which can be used to test a building cost tool,
      • Developing a building cost tool,
      • Releasing on the web (with supporting information) the building cost tool.
    • TP EmiTel Kraków – ekspertyzy stanu technicznego wież SLR zgodnie z wykazem prac wskazanych w zleceniach.
    • Rautaruukki Corporation – Helsinki – opracowanie na temat masztów elektrowni wiatrowych.
    • RUUKKI Polska – Badania wytrzymałościowe płyt warstwowych.
    • Kopalnia Węgla Brunatnego „KONIN” – ekspertyza uszkodzeń i stanu konstrukcji mostu na trasie Cukrownia – Wygoda ze szczególnym uwzględnieniem uszkodzeń fundamentów poniżej zwierciadła wody.
    • Volkswagen Poznań – ekspertyza nośności posadzki przemysłowej w halach produkcyjnych.
    • Uniwersytet Medyczny Poznań – analiza modeli numerycznych implantów stomatologicznych metodą elementów skończonych.

    W ramach tych prac wykonywano opinie i raporty o charakterze naukowo-technicznym oraz prowadzono badania dotyczące właściwości technicznych różnych materiałów budowlanych
    z uwzględnieniem ich modyfikacji badanie wytrzymałości betonu i stali w konstrukcjach, badania obciążeń statycznych i dynamicznych konstrukcji, izolacyjności termicznej przegród budowlanych, badania cech technicznych specjalnych zapraw o różnym przeznaczeniu i o podwyższonej odporności na agresję chemiczną, badanie efektywności wzmacniania i zabezpieczania konstrukcji budowlanych i inżynierskich, a także badania nowych materiałów i elementów wdrażanych w praktyce (z uwzględnieniem takich cech jak: trwałość, szczelność, przyczepność do podłoża, odporność na ścieranie itp.).
    Wydział dysponuje trzema bogato wyposażonymi laboratoriami badawczymi.
    W Środowiskowym Laboratorium Budownictwa testowane są elementy budowlane, elementy konstrukcyjne w skali naturalnej lub całe budynki. Wyposażenie laboratorium stanowią m.in. prasa hydrauliczna Instron 8505, zestaw pomiarowy Hottingera, prasa hydrauliczna Schenk ze stanowiskiem do badania dźwigarów mostowych.
    Na Wydziale działa kilkanaście laboratoriów dydaktycznych i cztery duże laboratoria komputerowe. W hali laboratoryjnej Instytutu Konstrukcji Budowlanych ulokowano pierwszy w Polsce szkoleniowy dom pasywny. Wolnostojący budynek laboratoryjny Instytutu Inżynierii Środowiska poddano gruntownej modernizacji i przekształcono w budynek pasywny. Budynek wyposażony został we wszystkie systemy i urządzenia minimalizujące zużycie energii niezbędnej do zapewnienia komfortu cieplnego, takie jak np. pompa ciepła, gruntowy wymiennik ciepła, kolektory słoneczne. Budynek uzbrojono w niezbędne układy kontrolno-pomiarowe umożliwiające prowadzenie zaawansowanych badań naukowych. Od roku 2007 na Wydziale działa Centrum Budownictwa Pasywnego. Aparatura pomiarowa będąca do dyspozycji pracowników Wydziału od wielu lat rejestruje dane klimatyczne niezbędne do kompleksowego zintegrowanego projektowania nowych obiektów budowlanych. Są to nie tylko dane pogodowe, ale również monitorowany jest naturalny rozkład temperatury gruntu na głębokości od 0 do 17,5 m (dwa stanowiska pomiarowe).
    Oprócz prac naukowych wykonuje się wiele badań użytkowych na potrzeby miasta, regionu i zleceniodawców zagranicznych.

    W opracowaniu wykorzystano materiały przygotowywane z okazji wcześniejszych rocznicowych obchodów Wydziału. Dużą część tych materiałów przygotował doc. dr inż. Marian Krzysztofiak – Dziekan Wydziału i Dyrektor Instytutu Konstrukcji Budowlanych w latach poprzednich.
    Korzystano także z następujących materiałów opublikowanych drukiem:

    1. Praca zbiorowa pod red. Bolesława Orgelbranda: Kronika Szkoły Inżynierskiej w Poznaniu za rok akademicki 1948/1949. WSI, Poznań 1948, s. 47 + tablice.
    2. Praca zbiorowa pod red. Kazimierza Kapitańczyka: Szkoły Inżynierskie w Poznaniu 1945-1955. Politechnika Poznańska 1955-1965. Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Poznańskiej, Poznań, 1965, str. 432.
    3. Praca zbiorowa pod red. Władysławy Dembeckiej: Politechnika Poznańska i wcześniejsze uczelnie techniczne w Poznaniu. Wydawnictwo Politechniki Poznańskiej. Poznań 1975, str. 480.
    4. Praca zbiorowa: Wydział Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska Politechniki Poznańskiej 1945-1995. Envirotech, Poznań 1995, str. 189.
    5. Jasiczak Józef: 60 lat Wydziału Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska PP 1945-2005. Wydawnictwo Jubileuszowe, Poznań 2005, str.8.
    6. Penno Maciej, Dembiński Mariusz: Jubileusz 80-lecia urodzin Profesora Władysława Łańczaka. Inżynieria i Budownictwo. 2005/ VII, str. 407408.
    7. Jasiczak Józef: 60 lat Wydziału Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska Politechniki Poznańskiej. Inżynieria i Budownictwo, nr 3/2006, str. 123125.
    8. Jasiczak Józef: Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska w: Politechnika Poznańska Dzieje polskiego wyższego szkolnictwa technicznego w Poznaniu 1919-2009, Wyd. Politechniki Poznańskiej, 2009, str. 87105.
    9. Kajfasz Stanisław: Między czasem minionym a przyszłym – pół wieku konferencji „Krynickich”, Pięćdziesiąta Jubileuszowa Konferencja Naukowa KILiW PAN i KN PZITB, Warszawa-Krynica, 2004, str. 928.
    10. Czarnecki Władysław: Wspomnienia architekta, t. 1-3, w oprac. Hanny Grzeszczuk-Brendel i Grazyny Kodym-Kozaczko, Wydawnictwo Miejskie, Poznań 2005-2008.

     

     

    Kategorie: O Wydziale

    Translate »